Sürdürülebilirlik raporu hangi şirketler için zorunlu? TSRS'ye kısa bakış

Sürdürülebilirlik raporu denince çoğu kişinin aklına doğa fotoğraflarıyla süslenmiş tanıtım kitapçıkları gelir. Hukuk bu raporu başka bir yerden tanımlar. Türkiye'de belirli şirketler, Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarına (kısaca TSRS) göre rapor hazırlamak zorundadır. Kısa cevap şu: zorunluluk, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu'nun (kısaca KGK) kapsam kararında sayılan şirket türleri için ve bunlarda da belirli büyüklük eşikleri aşıldığında doğar. Bankalarda eşik aranmaz. Kapsam dışında kalan şirketler ise standartları isteğe bağlı olarak uygulayabilir.

TSRS nedir, kim belirliyor?

Türk Ticaret Kanunu m. 88, KGK'ya belirlediği işletmeler için uluslararası standartlarla uyumlu sürdürülebilirlik raporlama standartlarını belirleme ve yayımlama yetkisi verir. KGK bu yetkiyle TSRS 1 ve TSRS 2'yi yayımladı. İkisi de Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu'nun (ISSB) standartları esas alınarak hazırlandı.

TSRS 1 genel çerçevedir. Şirketin sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatlarını nasıl açıklayacağını düzenler. TSRS 2 ise iklimle ilgili risk ve fırsatların açıklanmasına ayrılmıştır. Standartlar, 1 Ocak 2024 ve sonrasında başlayan hesap dönemlerinde uygulanır. Hesap dönemi, şirketin finansal tablolarını hazırladığı yıllık dönem demektir.

Hangi şirketler bu raporu hazırlamak zorunda?

KGK'nın kapsam kararı önce şirket türlerini sayar. Bunlar arasında şunlar var:

• Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) düzenleme ve denetimine tabi şirketlerden Kararda sayılanlar. Örneğin payları Borsa İstanbul pazarlarında işlem gören şirketler bu gruptadır; Yakın İzleme Pazarı'nda ve nitelikli yatırımcılara satılmak üzere Girişim Sermayesi Pazarı'nda işlem görenler hariçtir.
• Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) düzenleme ve denetimine tabi işletmeler.
• Sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri. Reasürans, sigorta şirketlerinin üstlendiği riskin bir kısmını başka bir şirkete devretmesidir.
• Borsa İstanbul piyasalarında faaliyetine izin verilen yetkili müesseseler, kıymetli madenler aracı kurumları ve kıymetli maden üretimi ya da ticaretiyle uğraşan şirketler.

Bu türlerden biri olmak tek başına yetmez. Şirketin ayrıca büyüklük eşiklerini aşması gerekir. Üç ölçüt vardır: aktif toplamı 1 Milyar TL, yıllık net satış hasılatı 2 Milyar TL, çalışan sayısı 500 kişi. Şirket bu üç ölçütten en az ikisinde eşiği art arda iki hesap döneminde aşarsa, izleyen hesap döneminden itibaren kapsama girer.

Eşikleri belirleme yetkisi KGK'dadır ve bu rakamlar değişebilir. Bir şirketin durumuna bakmadan önce kapsam kararının güncel metni teyit edilmelidir.

Bankalarda durum farklıdır. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) bünyesindekiler dışındaki bankalar, eşik aranmaksızın TSRS uygular.

Bir şirketin türü bu listede yoksa, durumu kapsam kararının güncel metni ve KGK'nın yayımladığı açıklamalar üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir. Bu yazı o soruya genel bir cevap vermez; yalnızca eşik hesabına bakarak sonuca varmak doğru olmaz.

Eşik nasıl hesaplanır, kapsamdan nasıl çıkılır?

Aktif toplamı ve net satış hasılatı için, şirketin tabi olduğu mevzuata göre hazırlanmış son iki yılın finansal tablolarına bakılır. Çalışan sayısında son iki yılın ortalaması esas alınır.

Hesap şirketin tek başına rakamlarıyla yapılmaz. Şirket, bağlı ortaklıkları ve iştirakleriyle birlikte dikkate alınır. Bağlı ortaklık, şirketin kontrolündeki başka bir şirkettir; iştirak ise şirketin pay sahibi olduğu ama kontrol etmediği bir şirkettir. Bağlı ortaklıkların kalemleri toplanır, grup içindeki işlemler bu toplamdan çıkarılır. İştirakler ise şirketin pay oranında hesaba katılır. Bu yüzden bir grup yapısı içindeki şirkette eşik hesabı yalnızca o şirketin kendi tablolarına bakılarak yapılamaz.

Kapsamdan çıkmanın da kuralı var. Şirket art arda iki hesap döneminde üç ölçütten en az ikisinde eşiğin altında kalırsa ya da tek bir hesap döneminde en az ikisinde eşiğin yüzde yirmi veya daha fazla altına düşerse, izleyen hesap döneminden itibaren kapsam dışına çıkar.

Rapor neyi anlatır, kimin için yazılır?

TSRS 1'in amacı açık: şirketin kendisine kaynak sağlama kararı veren asli kullanıcılar için faydalı olacak bilgileri açıklamasını sağlamak. Asli kullanıcılar, mevcut ve potansiyel yatırımcılar, borç verenler ve kredi veren diğer taraflardır. Açıklanacak olan, şirketin nakit akışlarını, finansmana erişimini ya da sermaye maliyetini kısa, orta veya uzun vadede etkilemesi makul ölçüde beklenebilecek sürdürülebilirlik risk ve fırsatlarıdır.

Raporun temel içeriği dört başlık altında toplanır: yönetişim, strateji, risk yönetimi, metrikler ve hedefler. Bu açıklamalar, şirketin genel amaçlı finansal raporlarının bir parçası olarak sunulur. Finansal tablolarla aynı zamanda ve aynı dönem için raporlanır.

İlk uygulama yılı için bazı kolaylıklar tanındı. İlk raporlama döneminde önceki yılla karşılaştırmalı bilgi verilmesi zorunlu değildir. Rapor için ek süre tanınmıştır. Şirket ilk yıl yalnızca iklimle ilgili risk ve fırsatlarını açıklamayı seçebilir; bu imkânı kullanan şirket, bunu raporunda belirtir.

Yönetim kurulu raporda neyi açıklar?

Yönetişim, şirketin nasıl yönetildiği ve kararların kim tarafından, nasıl gözetildiği demektir. TSRS 1 bu başlıkta şirketten şunları açıklamasını ister: sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatların gözetiminden sorumlu organ ya da kişiler kimdir; bu organ bir kurul, komite ya da eşdeğer bir yapı olabilir. Bu sorumluluk görev tanımlarına nasıl yansımıştır? Organ bu konularda nasıl ve ne sıklıkta bilgilendirilir? Strateji ve büyük işlem kararlarında bu riskler nasıl dikkate alınır? Belirlenen hedefler nasıl izlenir ve performans metrikleri ücretlendirme politikasına dahil edilmiş midir?

Kısacası standart, yönetim kurulundan sürdürülebilirlik konusunu kimin, nasıl takip ettiğini yazılı olarak anlatmasını ister. Şirket içindeki görev dağılımının raporda görünür hâle gelmesi, bu başlığın asıl işlevidir.

Bir tüketici bu rapordan ne çıkarabilir?

Uygulamada sık karşılaştığım bir karışıklık, sürdürülebilirlik raporunun bir ürünün çevreye uygunluğunu gösteren belge sanılmasıdır. TSRS'ye göre hazırlanan rapor böyle bir etiket değildir. Yatırımcı ve kredi veren için hazırlanır ve şirketin iklim ile çevre konularındaki risklerini, bu riskleri nasıl yönettiğini anlatır.

Yine de doğa ile şirketin kesiştiği yeri görmek isteyen bir tüketici için bu rapor değerli bir kaynaktır. Rapor şirketin finansal raporlarıyla birlikte sunulduğundan, şirketin açıkladığı finansal raporların yanında aranır. Okurken şu noktalara bakmak işe yarar:

• Rapor dört başlığın hepsini karşılıyor mu, yoksa bazı başlıklar birkaç genel cümleyle mi geçilmiş?
• Şirket ilk yıl yalnızca iklim konularını açıklama imkânını kullanmış mı? Kullandıysa bunu raporda belirtmiş olmalıdır.
• Yönetişim bölümünde sorumlu organ ya da kişi açıkça gösterilmiş mi?
• Hedefler ölçülebilir metriklerle mi yazılmış, yoksa genel niyet cümlesi olarak mı kalmış?

Kapsam dışında olduğu hâlde TSRS'yi isteğe bağlı uygulayan şirketler de vardır. Bir şirketin raporu yayımlamış olması, onun kapsamda olduğunu tek başına göstermez.

Kısaca

TSRS'ye göre raporlama, KGK'nın kapsam kararında sayılan şirket türleri için ve üç ölçütten en az ikisinde eşiğin art arda iki hesap döneminde aşılması şartıyla zorunludur. Bankalarda eşik aranmaz. Eşikler KGK tarafından belirlenir ve değişebilir. Rapor yatırımcı ve kredi veren için yazılır; yönetişim, strateji, risk yönetimi, metrikler ve hedefler başlıklarında şirketin sürdürülebilirlik risklerini anlatır. Listede sayılmayan bir şirketin durumu, kapsam kararının güncel metni ve KGK açıklamaları üzerinden ayrıca değerlendirilir.

Bu yazıda anlatılanlar genel çerçevedir. Somut bir şirketin kapsamda olup olmadığı, türüne, grup yapısına ve son iki yılın finansal tablolarına bakılarak belirlenir.

Yazı 12 Ekim 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre hazırlanmıştır. Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği çerçevesinde, yalnızca bilgilendirme amacıyla yayımlanır. Bu metin genel bilgilendirme amaçlı bir değerlendirme olup, somut olaya ilişkin hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.